EN 1149-5 Nedir? Antistatik Koruyucu Giysi Standardı
Antistatik koruyucu giysi standardı: EN 1149 serisi, topraklama sistemi ve ATEX ile ilişkisi.
EN 1149-5, elektrostatik dağıtıcı (antistatik) koruyucu giysiler için malzeme performansı ve tasarım gerekliliklerini tanımlayan Avrupa standardıdır. Amaç, giysi üzerinde biriken statik yükün tutuşturucu bir kıvılcıma dönüşmesini önlemeye yardımcı olmaktır.
EN 1149 serisi: test yöntemleri ve gereklilikler
| Bölüm | İçerik |
|---|---|
| EN 1149-1 | Yüzey direnci ölçümü (test yöntemi) |
| EN 1149-2 | Malzeme boyunca dikey direnç ölçümü (test yöntemi) |
| EN 1149-3 | Yük sönümlenmesi ölçümü (test yöntemi) |
| EN 1149-5 | Malzeme performansı ve tasarım gereklilikleri |
EN 1149-5'e uygun bir malzemenin performansı EN 1149-1 veya EN 1149-3 yöntemlerinden biriyle gösterilir. Ürün kayıtlarında görülen “EN 1149-3 & 5” ifadesi bu ilişkiyi anlatır: malzeme EN 1149-3 yöntemiyle test edilmiş, giysi EN 1149-5 gerekliliklerini karşılamaktadır.
Tasarım gereklilikleri
EN 1149-5 yalnızca kumaşla ilgili değildir. Giysinin normal kullanım sırasında (eğilme ve hareket dahil) uygun olmayan malzemeleri kalıcı olarak örtmesi ve metal aksesuarların dış yüzeyde açıkta kalmaması gibi tasarım kuralları da vardır. Yama, logo ve reflektif şerit gibi eklemeler de bu açıdan değerlendirilmelidir.
Kıyafet tek başına yeterli değildir: topraklanmış sistem
EN 1149-5 giysileri, kullanıcının topraklandığı bir sistemin parçası olarak tasarlanır. Giysideki yükün güvenli biçimde uzaklaşabilmesi için kullanıcının uygun ayakkabı ve zemin aracılığıyla topraklanmış olması gerekir. Sistemin bileşenleri:
- Antistatik koruyucu giysi (EN 1149-5)
- Uygun elektriksel özellikte iş ayakkabısı
- Uygun zemin veya topraklama düzeni
- Doğru kullanım: giysinin kapalı tutulması ve tehlikeli alanda çıkarılmaması
EN 1149-5 ve ATEX ilişkisi
Sahada sık karşılaşılan bir yanlış, EN 1149-5 kaydını “ATEX sertifikası” gibi değerlendirmektir. Bu iki kavram farklıdır:
- EN 1149-5, antistatik koruyucu giysi için bir ürün standardıdır. Koruyucu giysiler kişisel koruyucu donanım (KKD) mevzuatı kapsamında değerlendirilir.
- ATEX, patlayıcı ortamlarla ilgili Avrupa düzenlemelerinin genel adıdır. Patlayıcı ortamda kullanılacak ekipmana ilişkin kurallar ile işverenin patlayıcı ortam risklerini değerlendirmesine ve bölge sınıflandırması yapmasına ilişkin kurallar ayrı düzenlemelerdir.
- Patlayıcı ortam bulunan bir tesiste hangi giysinin hangi bölgede kullanılabileceği, tesisin patlamadan korunma dokümanı ve risk değerlendirmesiyle belirlenir.
EN 1149-5 ayrıca oksijenle zenginleştirilmiş ortamlarda ve en yüksek tehlike sınıfındaki patlayıcı ortam bölgelerinde, sorumlu güvenlik uzmanının onayı olmadan kullanımı öngörmez.
Antistatik giysi elektrik çarpmasına karşı korumaz
EN 1149-5 giysileri statik yükün dağıtılmasına yöneliktir; şebeke gerilimine veya elektrik çarpmasına karşı koruma sağlamaz. Elektrik arkı riski için ayrıca IEC 61482-2 kaydına bakılmalıdır.
Alev riski de varsa
Antistatik özellik, alev almaz özelliğin yerine geçmez. Yanıcı gaz, buhar veya toz bulunan tesislerde alev riski de söz konusuysa giysinin EN ISO 11612 gibi bir alev standardı kaydını ayrıca taşıması gerekir. İki gerekliliği birlikte taşıyan modeller antistatik alev almaz iş elbiseleri sayfasında listelenir.
İlgili Ürün ve Çözümler
- EN 1149-5 kayıtlı antistatik kıyafetler
Alev almaz özellikle birlikte antistatik kaydı taşıyan tulum, takım, kaban ve polo modelleri.
