IEC 61482-2 Nedir? Elektrik Ark Koruma Standardı

IEC 61482-2, elektrik arkının termal tehlikelerine karşı koruyucu giysiler için gereklilikleri tanımlayan uluslararası standarttır ve Avrupa'da EN 61482-2 olarak yayımlanır. Sonec kataloğundaki ürün kayıtlarında hem “IEC 61482-2:2018” hem “EN 61482-2:2020” gösterimleri yer alır.

Elektrik arkı ve koruyucu giysinin rolü

Elektrik arkı, kısa devre gibi bir arıza sırasında iletkenler arasında hava üzerinden oluşan yüksek enerjili deşarjdır. Ark anında yoğun ısı, ışık, basınç dalgası ve erimiş metal parçacıkları açığa çıkabilir. IEC 61482-2 kapsamındaki giysiler bu olayın termal etkisine karşı test edilir.

Üç standart, üç farklı görev

IEC 61482-2'ye uygun bir giysinin ark performansı bu iki test yönteminden en az biriyle belirlenir. Bazı ürünler her iki yönteme göre de test edilmiştir.

Kutu testi (IEC 61482-1-2) ve APC sınıfları

Kutu testinde ark, bir kutu içinde yönlendirilerek test numunesine doğru odaklanır. Sonuç iki sınıftan biriyle ifade edilir: APC 1 veya daha yüksek enerjili test koşulunu temsil eden APC 2.

Sınıflar, standardın tanımladığı test koşullarının bütünüyle (test akımı, ark süresi, ark enerjisi ve gelen enerji) belirlenir. Ürün kayıtlarında sınıfın yanında görülen “4 kA” ve “7 kA” ibareleri bu test düzeninin nominal akımlarını gösterir; sınıfı tek başına tanımlayan bir sahadaki kısa devre akımı eşiği olarak okunmamalıdır. Eski belgelerde ve bazı ürün kayıtlarında aynı sınıflar “Class 1” ve “Class 2” olarak geçebilir.

Açık ark testi (IEC 61482-1-1): ATPV, EBT ve ELIM

Açık ark testinde numune açık bir arka maruz bırakılır ve kumaşın arkasına geçen ısı ölçülür. Sonuçlar gelen enerji cinsinden raporlanır (cal/cm² veya kJ/m²; 1 cal/cm² yaklaşık 41,9 kJ/m²):

• ATPV (Arc Thermal Performance Value): ikinci derece yanık başlangıcı olasılığının %50 olduğu gelen enerji değeri.
• EBT (Breakopen Threshold Energy): kumaşın açılma (breakopen) olasılığının %50 olduğu gelen enerji değeri; açılma ATPV'ye ulaşılmadan gerçekleşiyorsa ark değeri olarak EBT raporlanır.
• ELIM (Incident Energy Limit): ikinci derece yanık eşiğinin aşılmadığı ve açılmanın görülmediği test sonuçlarına dayanan gelen enerji sınırı.

ELIM, olasılık temelli değil sınır temelli bir değer olduğu için ATPV'den daha ihtiyatlıdır ve genellikle daha düşüktür. Üç değerin nasıl hesaplandığını ve etikette nasıl okunacağını ATPV, ELIM ve APC rehberi ayrıntılı olarak ele alır; risk değerlendirmesiyle eşleştirme için elektrik ark kıyafeti nasıl seçilir? yazısına bakabilirsiniz.

Ürün kaydı nasıl okunur?

Sonec kataloğundaki GTA2000 takımın kaydı, iki test yönteminin birlikte nasıl gösterildiğine bir örnektir:

• “EN 61482-2:2020 APC=2 (7kA)”: kutu testinde APC 2 sınıfı.
• “ATPV=33 cal/cm2”: açık ark testinde ATPV değeri.
• “15 wash ELIM = 20 cal/cm2”: kayıtta 15 yıkama sonrası olarak belirtilen ELIM değeri.

Bu değerler yalnızca GTA2000 için geçerlidir; diğer modeller farklı sınıf ve değerlere sahip olabilir veya yalnızca tek bir test yöntemiyle değerlendirilmiş olabilir. Katalogdaki modellerin ark kayıtları ark koruyucu kıyafet sayfasında karşılaştırmalı olarak listelenir.

IEC 61482-2 neyi kapsamaz?

• Elektrik çarpması: IEC 61482-2 giysileri elektriksel yalıtım sağlamaz. Çarpılma riskine karşı yalıtkan eldiven gibi ayrı ekipmanlar gerekir.
• Baş, yüz ve göz: ark vizörü, başlık ve baret ayrı ürünlerdir ve kendi test yöntemleriyle değerlendirilir.
• Eller ve ayaklar: eldiven ve ayakkabılar giysi standardının kapsamında değildir.
• Arkın termal olmayan etkileri: basınç dalgası, gürültü ve fırlayan parçalar.

IEC 61482-2 genel ısı ve alev risklerini de tanımlamaz; bu riskler EN ISO 11612 kapsamında değerlendirilir. İki standardın neden birbirinin yerine geçmediğini EN ISO 11612 ile IEC 61482-2 farkı yazısında karşılaştırdık.