FR İş Kıyafeti Satın Alma ve Teknik Şartname Rehberi: 10 Adımlı Kontrol Listesi

Alev almaz (FR) iş kıyafeti alımı; satın alma, İSG / HSE, teknik ekip ve kullanıcı birimlerinin birlikte karar verdiği bir süreçtir. Bu rehber, ihtiyacın tanımlanmasından tekliflerin karşılaştırılmasına kadar izlenebilecek adımları bir kontrol listesi olarak özetler.

Süreç özeti

1. Tehlikeyi ve kullanım senaryosunu tanımlayın
2. Gerekli standardı belirleyin
3. Performans sınıfı veya değerlerini şartnamede açıkça yazın
4. Ürün tipini belirleyin
5. Kumaş ve konstrüksiyon bilgisini kontrol edin
6. Sertifika, teknik föy ve standart sürümünü kontrol edin
7. Birlikte kullanılacak KKD'yi değerlendirin
8. Bakım ve kullanım talimatını değerlendirin
9. Numune, uygunluk ve bedenleme adımlarını kurum politikanıza göre planlayın
10. Teklifleri teknik eşdeğerlik üzerinden karşılaştırın

1. Tehlikeyi ve kullanım senaryosunu tanımlayın

Şartnamenin dayanağı risk değerlendirmesidir. Bu aşamada netleştirilmesi gereken bilgiler:

• Hangi görevler ve hangi çalışma alanları için alım yapılıyor?
• Tehlike türleri: alev, konvektif veya radyan ısı, erimiş metal, kaynak sıçraması, elektrik arkı, statik elektrik, kimyasal sıçrama, düşük görünürlük.
• Maruziyetin sıklığı ve süresi; iç / dış ortam ve iklim koşulları.
• Kullanıcı grupları: aynı tehlikeye maruz kalmayan gruplar için farklı ürünler gerekebilir.

Tehlike türlerini standartlarla eşleştiren özet tablo alev almaz kıyafet nedir? yazısında yer alır.

2. Gerekli standardı belirleyin

Her tehlike için ayrı bir standart kaydı gerekir; bir standardın kaydı diğerinin yerine geçmez. Sık kullanılan standartlar ve ilgili rehberler:

• Isı ve alev: EN ISO 11612 (performans kodları)
• Kaynak ve benzeri prosesler: EN ISO 11611 (Class 1 / Class 2 seçimi)
• Elektrik arkı: IEC / EN 61482-2 (standardın yapısı)
• Statik elektrik: EN 1149-5 (antistatik giysi ve topraklama)
• Yapısal yangınla mücadele: EN 469 (X, Y, Z ve Level)

Isı-alev ve ark riskinin birlikte bulunduğu sahalarda iki kaydın neden ayrı ayrı arandığı EN ISO 11612 ve IEC 61482-2 karşılaştırması yazısında açıklanır.

3. Performans sınıfı veya değerlerini şartnamede açıkça yazın

“Alev almaz”, “yanmaz” veya “sertifikalı” gibi genel ifadeler şartname için yeterli değildir; farklı performans düzeyindeki ürünler aynı ifadeyle tanımlanabilir. Standart adının yanına gerekli kod, sınıf veya değer yazılmalıdır. Örnek yazım biçimleri:

• EN ISO 11612: gerekli kodlar (ör. A1+A2 B1 C1; erimiş metal riski varsa D ve/veya E seviyesi).
• IEC / EN 61482-2: APC sınıfı veya risk değerlendirmesindeki gelen enerjiyle karşılaştırılacak ATPV / ELIM değeri ve hangisinin esas alınacağı.
• EN ISO 11611: Class 1 veya Class 2.
• EN 469: Level 1 veya Level 2 ve gerekli X, Y, Z kodları.

Ark değerlerinin hangi testten geldiği ve nasıl karşılaştırılacağı ATPV, ELIM ve APC nedir? rehberinde anlatılır.

4. Ürün tipini belirleyin

Tulum, takım (ceket ve pantolon), kaban veya parka, gömlek, polo tişört, yelek ve yağmurluk farklı kullanım senaryolarına hizmet eder. Seçimde dikkat edilecek noktalar:

• Her ürün tipinin standart kaydı ayrı kontrol edilmelidir. Aynı seri içinde bile bir polo tişört ile bir takımın ark değeri farklı olabilir.
• Katmanlı kullanım planlanıyorsa (ör. polo tişört ve kaban) katmanların ayrı değerleri toplanmaz; kombinasyonun değeri ancak birlikte test edildiğinde bilinir.
• Alev almaz giysinin üzerine giyilecek yağmurluk, yelek veya parka da aynı risk için uygun olmalıdır.

Katalogda ürün tipleri risk grubuna göre ayrılmıştır: örneğin antistatik alev almaz iş kıyafetleri, kaynakçı ve döküm kıyafetleri veya itfaiyeci elbiseleri.

Tulum tercih edilecekse modellerin standart kayıtlarını alev almaz tulum karşılaştırmasında yan yana inceleyebilirsiniz.

5. Kumaş ve konstrüksiyon bilgisini kontrol edin

• Lif bileşimi (ör. modakrilik / pamuk karışımları, meta-aramid / para-aramid, işlem görmüş FR pamuk).
• Gerekiyorsa gramaj ve kumaş yapısı (dokuma / örme, tek kat / çift kat).
• Reflektif şeritler, etiketler ve yamaların alev almaz özellikte olup olmadığı.
• Antistatik gereklilik varsa metal parçaların açıkta kalmaması ve kapamaların tasarımı.

Lif türlerinin farkları için FR cotton ve aramid karşılaştırması yazısına bakabilirsiniz. Lif adı tek başına koruma düzeyini göstermez; belirleyici olan standart kaydı ve test sonuçlarıdır.

6. Sertifika, teknik föy ve standart sürümünü kontrol edin

• Uygunluk değerlendirme belgesi ve uygunluk beyanı teklif edilen modeli kapsıyor mu?
• Belgede yazan standartlar, performans kodları ve değerler şartnameyle aynı mı?
• Belgede hangi standart sürümü belirtilmiş? (ör. EN ISO 11611:2015 veya 2024, EN 469:2005 veya 2020)
• Teknik föy, kullanım talimatı ve bakım talimatı Türkçe olarak sağlanıyor mu?

Eski bir sürüme göre test edilmiş olmak tek başına ret gerekçesi değildir; ancak farklı sürümlere göre test edilmiş ürünlerin kodları doğrudan karşılaştırılmamalı ve hangi sürümün kabul edileceği şartnamede belirtilmelidir.

7. Birlikte kullanılacak KKD'yi değerlendirin

Koruyucu giysi tek başına bir koruma sistemi değildir. Eldiven, yüz ve göz koruması, baret veya başlık, iş ayakkabısı ve iç katmanlar aynı tehlike için ayrıca değerlendirilmeli ve giysiyle uyumlu olmalıdır. Örneğin ark riski olan bir görevde yüz ve baş koruması, eriyebilen sentetik iç giyim veya ark değeri bilinmeyen bir dış katman tüm sistemin performansını etkiler.

8. Bakım ve kullanım talimatını değerlendirin

• Yıkama koşulları, kurutma ve ütüleme sınırları ile endüstriyel yıkamaya uygunluk.
• Performans değerlerinin yeni ürün için mi, belirli sayıda yıkama sonrası için mi verildiği.
• Kirlenme, hasar ve onarım durumunda izlenecek yöntem ve kullanımdan kaldırma kriterleri.

Bakım koşullarının koruyucu performansa etkisi alev almaz kıyafet bakım rehberi yazısında ele alınır.

9. Numune, uygunluk ve bedenleme adımlarını planlayın

Numune değerlendirmesi, sınırlı bir kullanıcı grubuyla deneme kullanımı ve beden ölçümü gibi adımların uygulanıp uygulanmayacağı kurum politikanıza ve alım hacmine göre belirlenir. Bu adımlar uygulanacaksa koşulları teklif aşamasında tedarikçiyle netleştirilmeli ve şartnamede yazılı olmalıdır. Beden dağılımı ve gerekiyorsa farklı kalıp ihtiyaçları kullanıcı listesinden çıkarılabilir.

10. Teklifleri teknik eşdeğerlik üzerinden karşılaştırın

Fiyat karşılaştırması ancak teknik olarak eşdeğer teklifler arasında anlamlıdır. Teklifler karşılaştırılırken:

• Aynı standartlar, aynı sürümler ve aynı performans kodları / değerleri sunuluyor mu?
• Ürün tipi ve set içeriği aynı mı? (ör. takım mı, yalnızca ceket mi)
• Kumaş bileşimi ve konstrüksiyon benzer mi?
• Belgeler eksiksiz mi ve teklif edilen modeli kapsıyor mu?
• “Eşdeğer ürün” beyanı belgelerle destekleniyor mu?

FR iş kıyafeti fiyatını etkileyen faktörler

FR iş kıyafeti fiyatları tek bir değişkene bağlı değildir. Başlıca etkenler:

• Koruma standardı ve performans seviyesi: daha yüksek kodlar, sınıflar veya ark değerleri farklı kumaş sistemleri gerektirebilir.
• Ürün tipi: tulum, takım, kaban veya polo tişört farklı malzeme ve işçilik gerektirir.
• Kumaş sistemi: lif bileşimi, gramaj, tek kat veya çift kat yapı.
• Teknik özellik kombinasyonu: aynı üründe ısı-alev, ark, antistatik ve görünürlük kayıtlarının birlikte bulunması.
• Sipariş kapsamı: ürün çeşitleri, beden dağılımı ve miktar.

Örnek şartname kontrol listesi

Teklif talebinde paylaşılacak bilgiler

Teklif sürecini hızlandırmak ve karşılaştırılabilir teklifler almak için talebinizde şu bilgileri paylaşmanız yararlı olur:

• Tehlike türleri ve gerekli standartlar
• Gerekli performans kodları, sınıflar veya değerler
• Ürün tipleri ve yaklaşık miktar
• Beden dağılımı
• Varsa mevcut şartname veya kullanılan ürün bilgisi

Ürün gruplarını ve ürün bazında standart kayıtlarını alev almaz iş elbiseleri kategorisi sayfasında inceleyebilir, teknik bilgilerinizle birlikte teklif formu üzerinden talep oluşturabilirsiniz.